Ampersand (&)

De ampersand (&, Unicode U+0026 AMPERSAND) is het teken voor «en», ontstaan als een ligatuur — één ineengevloeide haal — van het Latijnse woord et («en»). Je ziet het vooral in bedrijfsnamen en titels (Jansen & Zonen, R&B), waar het beknopter en eleganter oogt dan het woord uitgeschreven. In het Nederlands heet het ook wel «en-teken». Verwar het niet met de oudere Tironische et ⁊, en let op: in HTML moet je het teken escapen omdat het het begin van een tekencode kan lijken.

De ampersand begon als een ligatuur — één samengevoegde haal — voor het Latijnse woord et, dat «en» betekent. Romeinse schrijvers versmolten de E en de T al vanaf de 1e eeuw n.Chr. in hun cursieve handschrift, en die versmolten vorm werd in de eeuwen daarna geleidelijk gestileerd tot de moderne &.

De vreemde naam heeft niets met de vorm te maken en alles met hoe 19e-eeuwse schoolkinderen het alfabet opzegden. & werd van oudsher als 27e «letter» na de Z genoemd, en omdat je «&» op zichzelf niet los kunt opzeggen (het is een teken, geen letter die iets spelt), voegden leerlingen de Latijnse woorden per se («op zichzelf») toe: «X, Y, Z, and per se and». Door generaties heen herhaald sleet die zin samen tot één woord — «ampersand».